سن گئتدین غربته من وطن ده یه م

من آغلار قالسامدا سن گولر یاشا!

عمرومون گؤنله ری چنلی بورانلی

سنین حسرتینده چیخاجاق باشا

نینیرم دنیانی گر دیدار جانان اولماسا
جان نه لازیمدور اگر جانانه قربان اولملاسا
آتش هجرانه یانماخ مصلحدور عاشیقه
قدر وصلی کیم بیلئر گر سوز هجران اولماسا

ساقیاپیمانه وئر لبلرپریشان اولماسین
من ایچیم سرمست اولوم جسمیمده قوی جان اولماسین
سنسیز ای آرام جان میخانه ویراندور منه
حیفدور میخانه ده جان وارسا جانان اولماسین

بایاتی

گلیرم، قاندا قالان قلبیمی غمدن آلاسان

گلیرم من قوتارام سنده، فقط سن قالاسان

ساز کیمین تئللریمین ماهنیسی مضراب دیله ییر

نولا گیزلین آلاسان قوینووا، گیزلین چالاسان

اسرار دئلیم خلقه نمایان اولدو

هر دلبره ایسته دیم باخام قان اولدو

بو دهر دنی ده بس کی محنت چکدیم

قددیم بوکولوب مثال چوگان اولدو

گوزلیم بسدی قوتار بیرده دا یاندیرما منی

اوزگیه یولداش اولوب یولدا دایاندیرما منی

آتاجاقسان منی گوزدن گوزوون رسمی بودیر
آیریلیق بسدی منه سن دا یوباندیرما منی

وطن اس ام اس لری

كور اولسون خور باخان گوزلری سنه

دوشمه سین وارلیغین دومانا- چنه

سئوگیلیم بیرلیكده دئیه ك وطنه

یاشاسین ائل اوبام، اوز آنا دیلیم

 

ادامه نوشته

اورگیم یاندی منیم یاردان اوزاخ قالماغینا
اللریم جانا گئلیب بوش قاپینین چالماغینا
گوزلریمنن اوتانیر کوچه لرین دام دوواری
چرخی سینسین فلکین آیریلیقین سالماغینا

فلكين عادتيدور هر كوله بير قاره جكه؟

تيغيني الده دوتوب هر يتنه ياره جكه؟

يوخ ديين بو فلكه هانسي كناه اوسته بوجور؟

وريسن حكم غمه هر اوركي داره جكه؟

گولم

قیزیل گولم ، در منی

مخمل اوسته سر منی

آللاه اوزی شاهیدی

چوخ ایسترم من سنی

محبت

محبت یاشا باخماز

آغارمیش باشا باخماز

گل اگر گل اولسا

  داها داغ, داشا باخماز.

غم آغاجی بیزه سایه سالماسین

دردو بلا صبریمیزی الماسین

من چکمیشم بو انتظار چتیندی

هچ انسانین گوزو یولدا قالماسین

بایاتیلار3

یاندیریب یاخدی منی / سوزاند و خاکسترم کرد
داغ – داشا چاخدی منی / به سنگ و کوهم زد
مرد بیلیب آرخالاندیم / مردش پنداشتم و به او پناه بردم
نامرددیر ییخدی منی / نامرد است و به زمینم زد

داغلار داغلادی منی / کوهها داغم کردند
زولفون باغلادی منی / زلفانت بندم کردند
نامردین بلاسیندان / از بلایی که نامرد گرفتارم کرد
ائللر آغلادی منی / ایل و طایفه به حالم گریست

*
داغلار باتیبدی قارا / کوهها پر برف شده
اووچو دوشوبدو دارا / شکارچی به سختی افتاده
اوزووه گولن دوستون / دوستی که در رویت می خندد
قاییت بیر قلبین آرا / برگرئد و آنچه در دلش می گذرد ببین

*
داغ باشین چن آلارمی؟ / بالای کوه را مه می گیرد؟
آلسا کؤلگه سالارمی ؟ / بگیرد سایه می اندازد؟
بیر مظلومون قیصاصی / مگر قصاص مظلوم
بیر نامردده قالارمی ؟ / دامن نامرد را نمی گیرد؟

*
عزیزینم دوست آشی / عزیز من آش دوست
دوست چؤره یی دوست آشی / نان دوست و آش دوست
دشمنین گول له سیندن / از گلوله دشمن هم
یامان اولار دوست داشی / سخت تر است ضربه دوست

*
عزیزیم آتار منی / عزیزم رهایم می کند
هر درده قاتار منی / به هر دردی گرفتارم می کند
نامرد گلیب مرد اولماز/ نامرد مرد نمی شود
دوسلوقدا ساتار منی / در دوستی هم مرا می فروشد

*
عزیزیم داغا گلیر / عزیزم به کوه می آید
بولبوللر باغا گلیر / بلبل به باغ می آید
نامردین قایداسی دیر/ این رسم نامرد است
جان وئرن چاغا گلیر / در لحظه جان دادن می آید

*
عزیزیم دالداسینا / عزیزیم در پناهش
غونچه گول دالداسینا / در پناه غنچه گل
نامرد ائله نامرددیر / نامرد ، نامرداست
اؤزو نه ، دالداسی نه / چه رودررویش باشی و چه در پناهش

*
عزیزینم آی باتدی / عزیزم ماه غروب کرد
اولدوز باتدی آی باتدی/ ستاره و ماه غروب کرد
یاریم بی وفا چیخدی / یار من بی وفا شد
منی اغیارا ساتدی / مرا به اغیار فروخت

*
یا ربیم درده منی / یارب به این درد مرا
سالما بو درده منی / گرفتار نکن به این مرا
نامرده محتاج ائتمه / محتاج نامردم نکن
کس قربان مرده منی / قربان مرد کن مرا

*
باغیندا وار آلچالار / در باغشان گوجه هاست
یاشیل چالار ، آل چالار/ بنگشان مایل به سبز و قرمز
آغلاما دلی کؤنلوم / دل دیوانه ام گریه نکن
دشمن گؤروب ال چالار / دشمن می بیند و از شادی کف می زند

*
سن منی کول ائیله دین / تو خاکسترم کردی
دردیمی بول ائیله دین / دردم را زیاد کردی
داغیتدین ائل – طایفامی / قوم و خویشم را پراکندی
دشمنه قول ائیله دین / برده ی دشمنم کردی

*
عزیزیم آیران سیزا / عزیزم به آنکه دوغ ندارد
آیران وئر آیران سیزا / دوغ بده به آنکه دوغ ندارد
ظلم ائوی اباد اولماز / خانه ظلم آباد نمی شود
قالماز بو دووران سیزه / این دور به شما نیز نمی مان

بایاتیلار2

                        بير قوش گلير آغ داشدان

خبر ويرير قارداشدان
قارداش باجيدان دويسا
باجي دويماز قارداشدان

***

بو گلن اوزون بيلمز
دانشسا سوزون بيلمز
هر گليب سو دولدوران
چشمه نين گوزون بيلمز

***

بوستانام تاغيم آغلار
غمدن ياپراغيم آغلار
ساغام اوزوم آغلارام
اولسم توپراغيم آغلار

***

بو دره نارين دره
گيتديكجه نارين دره
بوردا بر باغ سالديم
يار گله نارين دره

***

آي چيقدي قادر آللاه
تقصيريم نه در آللاه
يا منيم سووگوليمي
يا مني ئولدور آللاه

***

آغ آلما قيزيل آلما
نيمچه يه دوزول آلما
چيركين آل نجيب اولسون
بد اصيل گؤزه‌ل آلما

***

عزیزیم آپار منی
گول ائله آپار منی
ائل یولوندا ایتمیشم
ایتیرن تاپار منی

***

آجیخان چؤرک ایستر
قار توکن کورک ایستر
ظالیمین إوین ییخماق
بیر بؤیوک اوره گ ایستر
***

بوداغلار قار اولایدی
باهاری وار اولایدی
چوخدان گؤزوم یولدادی
اول گلن یار اولایدی
***

بوداغلاردان آشارام
سئل تک دولوب داشارام
وطنیمه یئتیشسم
ایللر بویو یاشارام
***

چتین گونده دوزه رم
دوستاقلاری چکه رم
وطنیمه یئتیشسم
توپراقینی اوپه رم
***

قارانلیقدان قاچارام
گؤنشه یول آچارام
وطن آدی گلنده
آدینا گول ساچارام
***

اوزان بیلر ساز نه دی
نازسیز بیلر ناز نه دی
باغبان آرزی سین چکر
بولبول بیلر یاز نه دی
***

عزیزیم آنا دیلیم
مین دئیه ر جانا دیلیم
زامان سیخیب بوغسادا
قویمارام یانا دیلیم

 

بایاتیلار (دو بیتی های آذری)

بایاتیلار (دو بیتی ها) ادبیات شفاهی آذری زبانان  محسوب می شوند که در کران تا کران  این دیار با نام بایاتی شهرت دارد و  یکی از رایجترین انواع منظوم ادبیات عامیانه این سرزمین است.  

این نغمات نغز و دلکش که از زندگی و عواطف و رازها و نیازهای مردم ساده و پاکدل مایه می پذیرند و در قالب الفاظی روان و بی تکلف جای می گیرند،از چنان لطف و خلوص و صفا و صراحتی برخوردارند که بخصوص وقتی با آهنگ ویژه خود و با نوائی گیرا خوانده شوند، عنان از کف دل می ربایند و سرشک بر چهره ی احساس می افشانند.  و تحول و دگرگونی عظیمی در انسان به وجود می آورد که  به راحتی نمی توان توصیف نمود. البته با التفات به حال و هوای و مزاج اشخاص متفاوت خواهد بود.

اعتقاد مردم شهر و روستا به این آثار موزون و دلفریب تا بدان پایه است که بایاتی ها را حسب حال و آیینه سرنوشت نمای خویش می پندارند و بهنگام ملال و سرگشتگی و حرمان برآن توسل می جویند و بعنوان تفال از آن مدد و مراد می طلبند.

 

عزیزیم، بادا گئتدی

یئل ووردو بادا گئتدی

دوشمن بیر ایش ایشله دی

گنج عؤمروم بادا گئتدی

***
گؤیلر بولودلو قالدی

قوشلار اومودلی قالدی

آچاری یار بوینوندا

گؤنلوم کیلیدلی قالدی

***
آتیمیزی قوشالیم

داغی-داشی آشالیم

سن یاغیش اول، من بولوت

یاغارکن قووشالیم

***
فلكين ايشي دوشسون

آغزيندان ديشي دوشسون

اونوندا منيم كيمي

نامرده ايشي دوشسون

***
فلكين قهري منه

گلميري رحمي منه

دولدورور غم باده سين

ايچيردير زهري منه

***
فلكين داد اليندن

اولماديم شاد اليندن

ياپيشايديم ياخاندان

چكييديم داد اليندن

***
عاشق سازين ساز ايله
قيشي آپار ياز ايله
گل کونلومون آهلارين
آهنگ شهناز ايله
***
النميشم الک دن
اييلمه رم فلک دن
آلچاقليقدان قورخورام
درس آلميشام پلنگ دن
***
ايگيد اولان آغلاماز
اوره ک لري داغلاماز
نوخدا ووران نفسينه
دنيايا بئل باغلاماز
***
دردلرين دواسي يوخ
دوستلارين وفاسي يوخ
دنيا دئرين قويي تک
سويي وار، هاواسي يوخ

***

یوزون گؤز رؤوشنی‌دیر,
زولفون جان جؤوشنی‌دیر.
خیالین ایلن کؤنلوم
محببت کؤوشنی‌دیر.
******
عاشقام گــــوزوم اغلار

گولمـــــرم اوزوم اغــلار

درديمی كيمـــــه دئييم

اغزيمــــدا سوزوم اغلار

******

گئتــدی الد ئن جاوانلق

ائتمــــه بيـــزه يامانلــق

وصـــــاله چا تانمـــادوخ

فــــرا قونـــــده دولانــق

******

باقجادان گــول قوتاردی

قارا زلفيـــــم اغــــاردی

الله منيــــــم سوگيمـی

گورئسن كيـــــم اپاردی

******

جوت گوزي واربــــادامی

اشيــد مري صــــــدامی

ادام اونـــا بـــاخـــانــــدا

كـــــاباب ائليـــــرادامــی

******

يای گئچيب پاييزاولـــدی

گئجه قوشی نئج اولـدی

بلبــــــل گولــه نه دئـييب

گولـرون گولی سولــــدی

******

اولدوز باتــدی آی چخدی

باهار چخدی يای چخدی

دونيـــــادا هر نه غــم وار

اودا منــــه پای چخــــدی

******

كاروان هـــاردان گئلئـــــر

خبرلـــريــــاردان گئلئــــــر

دييـــولـــه يــار گئلنــــــده

هممشـه بـــوردان گئلئـر

******

گورچينلــــر اوخـــولـــــلار

يــووالاردان چخــــولـــــلار

كتان كوينــــك نازبــا لــش

گوزل قيــــزلار توخولـــــلار

******

سو گئلدی اخدی گئتــدی

يارگئلـــدی باخدی گئتـدی

قـــــزل اوزوك الينــــــــــده

اليمــــه تاخـــدی گئتــــدی

******

گوللــری خرمن اوستــــــه

ائــــــدردی دسته دستــــه

گوللـــــری وئـــــــرون منــه

ساخـــــلارام گوزوم اوسته

******

چاغــــر گئليـــم هايووا

قزلارگئلســــون تويووا

گور نئجه قامتــــون وار

قـــــوربان اولوم بويووا

******

اليـــــــم ديوارا دئيــدی

نه دئـــديم يارادئـيـــدی

بو اللــره جان قوربــــان

كيـم بيلور هارا دئــيدی

******

قاليب قولاغيـم سسده

مـــن بيـــزاراوهوســــده

الله نئـــجه زمــا نــــــدور

او ازاد مــــن قفســــــده

******

تللــــرون دارا آی قيــــــز

قاشلارون قـــارا آی قيــز

يئرين دئه قوی من بيليم

منزليــــن هارا آی قيـــــز

******

اوجا بوی قارا قاش گوز

يـــوخ ارامزدا هچ سـوز

نچّـــه غمه من دوزدوم

بيرينـه ده سن گئل دُوز

******

داغــلارون باشی داشــــدور

كيپريگــون اوستی قاشــدور

عاشــــق اولسون بيلـــرسن

سين ميئن هانسی باشدور

******

مارالی داغـــــدا گــئـــــزون

بلبلــــی باغــــدا گــئـــــزون

شـــامـــامــا يئـــتيــشنــده

ايستـــه سوزتاغــدا گئــزون

******

قـــريبـم كومگيــم يـــــوخ

بيــــر پارا چورگيـــم يـــوخ

آيــريلق نه يــامــانــــــدي

جانــــم واراورگيـــم يـــوخ

******

يئل دئيب اغاج اسدی

بو غمــلر منه بســـدی

سنون تك دولانمـــاقون

منيم صبريمی كســدی

******

سوگلوم هارا گئلـــدی

آغ گونوم قــــارا گئلدی

سنــد ن آيری دوشنن

اورگيــــم زارا گئلـــدی

******

بلبلــر ديل آچآنــــــدا

غنچه لر گــول آچآندا

وُرلـدم سنه آی قــــز

چمن اوسته قاچانـدا

******

هر گلشنيـن باقی وار

هركوشنين داغــی وار

قريبـــم نئـــــجه دوزوم

اورگيمين داغـــــی وار

******

كونلــومی غبار آلـــــدی

سولدي رنگيم سارالدی

بلبلـــم قيشـــــا نينيــــم

دوره می دای قـار الدی

******

يانارام صبـــــــحه كيمـــی

گئجه نی صبـــحه كيمــی

نئجه چئكيـــم بـــــو دردی

گئـــجه نی صبــحه كيمی

******

عزيزيم ميی دولـــــدور

نفس وور نيی دولــدور

خوش اولاخ ايكيميــزده

ور ايچيم ميی دولـــدور

******

باهار هاني گل هانــــی

باقچــــادا بلبـــل هانــی

بلبلـــــه نه دئييــــــم من

سوروشسا سنبل هانی

******

كئجه لر قرانقـــولـــــوخ

سوگئلير بــــوروخ بوروخ

مگــر يــاري گورمكــــده

اولارميش اوغـــوررولوخ

******