گردشگری آذربایجان -ملکان - قلعه بختاک
| |||||||
گردشگری آذربایجان -ملکان - پل قیزلار
این اثر در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۲۷۱۸ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قدمت این پل به دو دوره صفویه و قاجاریه برمی گردد. پل قیزلار دارای پنج چشمه (سه چشمه اصلی و دو چشمه فرعی) است . چشمه های اصلی برای گذر آب رودخانه بوده و چشمه های فرعی برای آبیاری اراضی کشاورزان مورد استفاده قرار می گرفته است که به علت تجمع خاک ناشی از رسوب آب رودخانه بسته شده است . پایه های پل سنگی بوده و خود پل با مصالح سنگی و آجری ساخته شده است . این پل با ابعاد تقریبی 49 متر طول و 5/5 متر عرض و ارتفاع 6 متر و مساحت 257 متر مربع، راه ارتباطی ماشینی دو روستای قلی کندی و شیخ بابا شهر ملکان می باشد. این پل از زمان ساخت به عنوان پل ارتباطی مورد استفاده قرارگرفته و به نام پل قلی کندی نیز بین مردم نامیده شده و در تملک وزارت راه وترابری می باشد. متاسفانه قسمت هایی از پل در سال های گذشته به دلیل شایع بودن این مطلب که درون ساختمان آن توسط سازندگان، طلا پنهان شده است؛ توسط عوامل انسانی و قسمتی از آجرهای طاق چشمه های فرعی به دلیل عوامل جوی و طبیعی تخریب شده بود که البته در سال 1383 عملیات مرمت بر روی آن انجام شده است و هم اکنون پل از نظر ایستایی به طور کامل سالم است.
گردشگری آذربایجان -ملکان -پل لیلان
اين پل در يك كيلومتري جنوب شهر ليلان بر روي رودخانه ليلان چاي بنا گرديده است. اين پل در روزگاران گذشته راه ارتباطي همدان، كردستان و مراغه و تبريز را در برميگرفته است و اكنون به واسطه جاده جديد الاحداث مياندوآب ملكان ارتباط از اين طريق انجام مي گيرد و در حال حاضر پل ارتباطي است براي رسيدن به روستاهاي فتح الله كندي، محسن آباد (جين قره). و ورود به شهر ليلان از طريق اين پل امكان پذير مي باشد. اين رودخانه از كوهستانهاي شرقي ليلان سرچشمه و به طرف غرب جريان و در نزديكي شهر مياندوآب به رودخانه زرينه رود مي پيوندد و در نهايت به درياچه اروميه مي ريزد.
گردشگری آذربایجان - قره داغ
قره داغ طبیعتی
گردشگری آذربایجان - قلعه پشتو
قلعه پشتو در بخش هوراند شهرستان اهر واقع شده است. اين قلعه از طرف شرق مشرف به رود قره سو، از شمال مشرف به شهر هوراند و از غرب مشرف به ارتفاعات هشته سر است. اين قلعه كه در نزديكي روستايي به همين نام واقع است، در آذرماه سال ۱۳۸۷ در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است. قدمت اين قلعه به هزاره اول قبل از ميلاد مي رسد و آثاري از تمدن هاي اشكاني و ساساني و قرون اوليه اسلامي در آن منطقه يافت شده است.
گردشگری-“موزه قاجار تبریز”
موزه قاجار در محله ششگلان، که یکی از محلات قدیمی تبریز است؛ قرار دارد. در دوره قاجار عمارتهای بسیار زیبایی در این محله احداث شده بود؛ که خانه امیرنظام گروسی یکی از با ارزش ترین بازماندههای این خانه های تاریخی است؛ که هنوز هم با صلابت وعظمت خاص، خودنمایی میکند.
این خانه که اکنون از آن به عنوان موزه قاجار استفاده میشود در دوره ناصرالدین شاه و در زمان پیشکاری امیرنظام گروسی و توسط وی بنا گردیده است. منابع، حاکی از آن است که در دوره های بعد نیز والیان آذربایجان، در این عمارت سکونت داشته اند.
ایرانگردی -آذربایجانشرقی- اهرآبشار مزرعه
جاذبه های گردشگری تبریز-مسجد صاحبالامر
مسجد صاحبالامرتبریز كه در بخش قدیمی و در مجاورت بازار بزرگ سرپوشیده قرار گرفته است ، از سال ۱۳۸۰بصورت موزه قرآن و كتابت مورد استفاده قرار میگیرد.بازدید از این بنای باشكوه و تاریخی ، در كنار بزرگترین بازار سرپوشیده جهان (قیصریه) در تبریز خاطرات دوران رونق تجارت و عظمت ایران درگذشتههای دور كه مسیر جاده ابریشم بوده است را تداعی میكند.این بنای زیبا قابل عرضه برای ثبت جهانی نیز میتواند باشد..
گردشگری آذربایجان -موزه عصر آهن تبریز
محوطه باستانی مسجد کبود واقع در شمال شرق بنای مسجد کبود تبریز است. طول (شرقی- غربی) این محوطه 276 متر و عرض (شمالی- جنوبی) آن بطور متوسط 102 متر و مساحت آن 28290 مترمربع (حدود 3 هکتار) می باشد. این محوطه طی خاکبرداری های سال 1376 بوسیله شرکتهای طرف قرارداد شهرداری تبریز شکل گرفته و طی همان سال با شناسائی آثار گورستان هزاره اول ق.م و پس از بازدیدها، گمانه زنی ها و کاوش به عنوان یک محوطه باستانی دارای آثار بویژه دوره آهن با شاخص اسکلتهایی مدفون همراه با سفالهای خاکستری و در مواردی نخودی و قرمز و اشیای فلزی شناخته شده است.
در شهریورماه 1377 طی بازدیدی که توسط آقای نصرت ا... معتمدی کارشناس سازمان میراث فرهنگی کشور، از محوطه بعمل آمد نشانه هایی از آثار هزاره اول ق.م مشاهده گردید و به پژوهشکده باستان شناسی گزارش شد. پس از آن میراث فرهنگی آذربایجان شرقی در فاصله 80 متری شرق بنای مسجد کبود گمانه ای حفر کرده و وجود تدفین متعلق به هزاره اول ق.م آشکارگردید. در اردیبهشت و خرداد 1378 هیاتی به سرپرستی آقای معتمدی برای کاوش در محوطه مسجد کبود به تبریز اعزام شد. طی فصل اول کاوش، تعداد 38 گور، کاوش شد و یکی از گورها که دارای 2 اسکلت (زن و مرد) به همراه اشیاء تدفینی بود، بلوک برداری شده و به موزه ملی آذربایجان انتقال یافت. پس از اتمام فعالیتهای این هیات، سازمان میراث فرهنگی آذربایجان شرقی اقدام به تهیه نقشه از محوطه و آثار آن نمود و طی اواخر سال 1378 نمایشگاهی از آثار بدست آمده از کاوش یاد شده در موزه آذربایجان برگزارشد.
مراحل بعدی کاوش و حفاظت مقدماتی طی سالهای 1382-1379 به سرپرستی آقای دکتر علیرضا هژبری نوبری انجام یافت که بنابر نتایج کاوش، آثاری متعلق به گورستان عصر آهن و آثار پراکنده کف های استقراری احتمالا فصلی و چندین متر لایه های بالایی روی آثار عصر آهن، رسوبات طبیعی و آثار مضطرب دوره اسلامی مشاهده گردید. با توجه به موقعیت استراتژیک محوطه مسجد کبود و واقع شدن آن در میان شهر، همجواری آن با مسجد کبود و نزدیکی به موزه آذربایجان، احداث موزه باز و حفظ آثار در جای خود، امری الزامی می نمود. لذا انجام عملیات ساماندهی و تجهیز محوطه به منظور آماده سازی برای بازدید عموم از تاریخ 17/12/1385 از سوی سازمان میراث فرهنگی تبریز اقدام گردید.
کلیه عملیات در سه فاز به ترتیب زیر
انجام گرفت:
الف) فاز اول، عملیات حفظ و مرمت اسکلتها
ب) فاز دوم، ساماندهی
موزه اصلی
ج) فاز سوم ساماندهی محوطه بیرونی موزه
مراسم گشایش سایت موزه عصر آهن تبریز در تاریخ 30/2/1386 با حضور آقای دکتر جعفری معاونت فرهنگی و ارتباطات سازمان میراث فرهنگی کشور انجام شد و هم اکنون این محوطه در معرض بازدید برای عموم می باشد.
گردشگری آذربایجان - بازار تاریخی تبریز
بازار تاریخی تبریز
بازار تبریز یکی از بزرگترین و مهمترین بازارهای سرپوشیده در سطح ایران و جهان بهشمار میرود.
بازار تبریز در5/1389 در فهرست آثار جهانی به ثبت رسیده است . این بازار از بازارچهها، تیمچهها، سراها و کاروانسراهای متعددی تشکیل یافتهاست. پیشتر بهجهت قرارگرفتن شهر تبریز برسر چهارراه جادهٔ ابریشم و گذر روزانهٔ هزاران کاروان از کشورهای مختلف آسیایی، آفریقایی و اروپایی از آن، این شهر و بازار آن از رونق بسیار خوبی برخوردار بودهاست.
بازار تبریز بزرگترین بازار سرپوشیدهٔ جهان است و در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدهاست. این بازار حدود ۳ سدهٔ پیش و پس از وقوع زمینلرزهٔ تاریخی تبریز، بازسازی شدهاست. بازار تبریز در سال ۱۳۵۴ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست. تاریخ بنای این مجموعه مشخص نیست؛ ولی بسیاری از جهانگردانی که از سدهٔ چهارم هجری تا دورهٔ قاجاریان از این بازار بازدید کردهاند، دربارهٔ آن اطلاعاتی ارائه دادهاند.
بسیاری از گردشگران و جهانگردان نظیر ابن بطوطه، مارکو پولو، جاکسن، اولیای چلبی، یاقوت حموی، گاسپار دروویل، الکسیس سوکتیکف، ژان شاردن، اوژن فلاندن، جان کارترایت، جملی کاردی، کلاویخو، رابرت گرنت واتسن، حمدالله مستوفی و مقدسی از رونق و شکوه بازار تبریز تمجید کردهاند. این بازار با داشتن حدود ۵٬۵۰۰ باب حجره، مغازه و فروشگاه، ۴۰ گونه شغل، ۳۵ باب سرا، ۲۵ باب تیمچه، ۲۰ باب مسجد، ۲۰ باب راسته و راستهبازار، ۱۱ باب دالان و ۹ باب مدرسهٔ دینی، بهعنوان اصلیترین مرکز داد و ستد مردم تبریز شناخته میشود.
هستهٔ مرکزی شهر تبریز در داخل یک چهارضلعی قرار گرفته و بازار تبریز در مرکز این چهارضلعی واقع شدهاست. این بازار از سمت شرق به عالیقاپو (مجموعهٔ کاخهای ولیعهدنشین) و از سمت غرب به مسجد جامع محدود شده و از سمت شمال، بخشهایی از شمال رودخانهٔ مهرانرود را شامل میشود و این دو بخش به وسیلهٔ پلهای چوبی که در امتداد راستهبازار قرار دارند، به هم متصل میشوند. نخستین نقشه از بازار تبریز در سال ۱۳۲۷ هجری، در بخشی از نقشهٔ دارالسلطنهٔ تبریز و به دست اسدالله خان مراغهای ترسیم شدهاست. نقشهٔ این بازار در بخش شمال شرقی نقشهٔ مذکور رسم شده و اکثر جایهای مهم آن نظیر تیمچهها و کاروانسراها در این نقشه نامگذاری شدهاند.
گردشگری آذربایجان - ارك علیشاه تبریز
ارگ تبریز یکی از زیباترین ارگهای ایران به شمار میرود. این ارگ بر اثر زلزله و گذر زمان تا قسمتی خراب شدهاست. متاسفانه در سالهای اخیر تلاشهای زیادی از سوی برخی از مسئولین برای تخریب آن وایجاد مصلی بزرگ تبریز در محل آن انجام گرفتهاست وآنرا در معرض نابوذی کامل قرار دادهاست
ارک علیشاه در مرکز شهر کهن تبریز، در ضلع جنوبی تقاطع خیابان امام خمینی و فردوسی قرار دارد و امروزه فضای اطراف آن برای برگزاری نماز جمعه مورد استفاده قرار میگیرد.
این بنا توسط خواجه تاج الدین علیشاه بنا شدهاست.
ارک علیشاه و محوطه باستانی آن در ۱۵ دیماه سال ۱۳۱۰ هجری خورشیدی به شماره ۱۷۰ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شدهاست و نقشه خریم استحفاظی قانونی و ظوابط حفاظتی آن در جلسه ۲۹ خرداد ۱۳۵۷ شورای حفاظت آثار تاریخی «اداره کل حفاظت آثار تاریخی» مشخص و مورد تایید اعضا (آقایان: فروغی، نباتی، حاکمی، خرم آبادی، سرفراز، سعیدی و خانم بهاری) قرار گرفتهاست.
امروزه تنها بخشی از دیوارهای عظیم و محراب بسیار بلند شبستان جنوبی این مجسد برجای ماندهاست که خود موید شکوه روزگار آبادانی آن است. دیوارهای موجود در حقیقت تشکیل دهنده ایوان طاقپوش و حمال طاقی استوانهای عظیمی بود است که فضای به وجود آمده به عنوان شبستان و عنصبر اصلی مسجد علیشاه به شمار میرفتهاست. بقایای موجود بنا، حکایت از یک ایوان به عرض ۳۰٬۱۵ متر و جرز و دیواهای کناری به ضخامت ۱۰٬۴۰ متر و پیها و فونداسیونی عمیق و حجیم متناسب سازههای فوقانی و ارتفاع احتمالی بنا تا خط آغاز طاق استوانهای ۲۵ متر (البته دقت رد تناسب سازههای اثر ۳۶ متر صحیح به نظر میرسد) بودهاست.
حمد الله موستوفی در کتاب نزهت القلوب که در ۷۴۰ هجری نگاشتهاست چنین میگوید:
«وزیر خواجه تاج الدین علیشاه جیلانی در تبریز و در خارج محله نارمیان، مسجد جامع بزرگی ساخته که صحن اش دویست گز در دویست گز و در صفحهای بزرگ، از ایوان کسری به مداین بزرگتر، اما چون در عمارت اش تعجیل کردند، فرو آمد و در آن مسجد انواع تکلفات به تقدیم رسانیدهاند و سنگ مرمر بی مقیسا در او به کار برده و شرح آن را زمان بسیار یابد.»
شاردن در سیاحتنامه خود مینویسد:
«تعداد مساجد تبریز دویست و پنجاه است. … مسجد علیشاه تقریبا بالتمام مخروبهی و منهدم شدهاست. قسمتهای سفلی که به گزاردن نماز افارد مردم اختصاص دارد و مناره آن را که بسیار رفیع و بلند است، مرمت کردهاند. هنگام ورود از ایروان نخستین اثری که از تبریز مشاهده میشود، همین مناه است. چهار صد سال میشود که این مسجد را خواجه علیشاه بنا کردهاست. مشارالیه صد اعظم غازان خان شاهنشاه ایران که مقر سلطنتش تبریز و در همانجا به خاک سپرده شده بود است. هنوز هم مقبره وی (غازان خان) در یک منار (برج) مخروبه عظیمی که به نام او، منار «غازان خان» (شنب غازان) نامیده مشود مشهود است.»
شفیع جوادی در کتاب «تبریز و پیرامون» چنین نوشتهاست:
«در زمان عباس میرزای قاجار این بنا به محل قورخانه و مخزن مهمات لشگر تبدیل یافت و به همین سبب نیز نام «ارک» به آن دادند. از ارک علیشاه اکنون ویرانهای بیش نماندهاست. بلندی ساختمان فعلی ۲۵-۲۶ متر و دهانه محراب آن ۳۸ پا و ۶۹ پله بین دو دیوار از سمت خاور دارد که میتوان به بالای بنا رفت. در زمان رضا شاه، قسمیت از پهنه اطراف آن را به صورت باغ و گردشگاه عمومی (باغ ملی) درآوردند و سالن نمایشی نیز در کنار آن بنا کردند. اخیرا نیز در برنامههای شهرسازی نیز منظور شده و قرار است اطراف آن را به صورت میدان و خیابان وسعت بدهند به طوری که بنای باقیمانده که سمبل تبریز است، در وسط میدان قرار گیرد.»
ضوابط حریم بنای ارک علیشاه
«محوطه داخل خط و نقطه که در نقشه نموده شدهاست، عرصه باستانی بنای تاریخی ارک علیشاه معین میشود که از هرگونه اقدام ساختمانی در آن باید خودداری گردد. در سایر قسمتهای خارج از خط و نقطه و محدود به جهار خیابان پهلوی، شاه، جم و ارک احداث ساختمان حداکثر دوطبقه به ارتفاع ۷ تا ۸ متر با بررسی و موافقت قبلی اداره کل آثار باستانی و بناهای تاریخی ایران مجاز میباشد. در خارج از این محوطه در مقابل خیابانهای پهلوی و شاه، احداث ساختمانهای چهار طبقه تا حداکثر ۱۳ تا ۱۴ متر از سطح خیابان با نمایی هماهنگ با معماری محل مجاز است. در مقابل خیابانهای جم و ارک احداث ساختمانهای سه طبقه حداکثر تا ارتفاع ۱۰ تا ۱۱ متر از سطح خیابانها هماهنگ با معماری محل بلامانع خواهد بود.»
ساخت ارک علیشاه تبریز، در زمان تاج الدین علی شاه جیلانی، وزیر سلطان ابوسعید ایلخانی، به سال ۷۱۶ آغاز شده است. اما به دلیل مرگ ناگهانی بانی آن، ساخت بنا برای مدتی ناتمام مانده و سرانجام بازماندگان وی در سال ۷۲۴ ساختمان ارک را به پایان برده اند. مسجد علیشاه در زمان آبادانی خود، مزین به کاشی، ستون های مرمر و کتیبه گچ بری بوده است. ایوان این مسجد را طاق بلندی می پوشانده که به علت تعجیل در ساخت بنا، طاق شکسته و فرو ریخته است. بنا مورد بحث در زمان قاجاریه و در کشاکش درگیری های انقلاب مشروطه در تبریز، یکی از انبارهای مهمات و مخزن غلات قشون بوده است. به این ترتیب حصاری به دور آن کشیده شده و ارک نام گرفته است.
اما روند زوال و نابودی ارک در سال ۱۳۷۶، شتاب فراوان گرفت و با توافق سه مقام عالی استان یعنی استانداری و شهرداری و امامت جمعه، محوطه ارک تخریب شده و در اختیار بنیاد مصلای تبریز قرار گرفت. البته شکایتی از سوی میراث فرهنگی تنظیم شد که دادگاه در نهایت رای را به نفع بنیاد مصلای تبریز صادر کرد.
مشخصات بنای ارک علیشاه بدین شرح است : ۳۰ متر عرض، ۲۶ متر ارتفاع و ۱۰ متر عرض دیوارها.
بنای ارک علیشاه تبریز، که مصلای جدید این شهر در جوار آن ساخته میشود، در سال 724 هجری قمری توسط تاجالدین علیشاه پساز 13 سال ممارست احداث شده است
جاذبه های گردشگری تبریز
مسجد کبود(گوی مسجد)
مسجد جهانشاه یا مسجد کبود تبریز( گوی مسجد) از آثار ابوالمظفر جهانشاه بن قره یوسف از سلسله ترکمانان قره قویونلو است که در 870 هجری بنای آن به همت و نظارت جان بیگ خاتون (زن جهانشاه بن قرا یوسف قره قویونلو) پایان یافت. این مسجد در قسمت شمالی خیابان امام خمینی روبروی کوچه صدر واقع شده است.
در این مسجد کتیبه های متعددی وجود دارد که کتیبه اصلی عمارت، در بالای حاشیه های عریض طاقچه ها به عرض 60 سانتی متر جا داده شده است. قسمتی از کتیبه اصلی در طول زمان فرو ریخته و آنچه که باقی مانده بسیار زیبا و عالی است.
مسجد جامع تبریز
مسجد جامع تبریز یکی از بناهای تاریخی تبریز است که تاریخ بنای آن معلوم نیست. محل مسجد جامع تبریز در دوران حکومت روادیان، سلجوقیان و اتابکان قسمت مقدس شهر محسوب می شد و بسیاری از سلاطین و امرا و وزرا در کنار مسجدی که خود ساخته بودند به خاک سپرده می شدند. این مسجد در زمان ترکمانان و صفویه نیز آباد بوده است.
مسجد ظهیریه
این مسجد در جانب غربی صحن بقعه سید حمزه تبریز قرار دارد. بنای این مسجد بشکل مستطیل، بدون ستون که دورتا دور آنرا ازاره مرمری خوش رنگی به بلندی 105 سانتی متر کار شده که در قسمت بالای آن سوریه الاسرا یا بین اسرائیل با خط ثلث بسیار زیبا به طور برجسته نقر شده است.
طاقهای مسجد همه مزین به نقش ترنج، ختایی اسلیمی و آیات قرآنی است. این مسجد را سابقاً قزللو مسجد می گفتند. بانی مسجد و محلقات آن، از قبیل دارالشفا و شبستان و مدرسه، ظهیر الدین میرزا محمد ابراهیم پسر صدرالدین محمد، وزیر آذربایجان بوده است که بقعه و مدرسه سید حمزه را تعمیر کرد و این مسجد را به سال 1087 احداث کرد.
مسجد اوچ گوزلی( سه چشمه)
این مسجد در کوچه صراف خیابان شریعتی تبریز قرار دارد. نمای خارجی مسجد ساده است ولی بالای پنجره های آن تعداد زیادی کاشی های لعابدار به عنوان تزئین کار گذاشته شده است. بر بالای سر در مسجد نیز سنگ نبشته ای وجود دارد که تاریخ بنای مسجد 1321 هجری قمری در آن نقر شده است. کاشی های لعاب دیده بسیار زیبا کار شده بر روی دیوار مسجد و همچنین حجاریهای موجود در این مسجد زیبایی تحسین انگیزی به این بنای تاریخی بخشیده است.
مسجد ارک تبریز
این بنا باقیمانده مسجدی است که در فاصله سالهای 716 تا 724 هجری بوسیله تاج الدین علیشاه جیلانی تبریزی وزیر سلطان محمد خدابنده و ابوسعید بهادرخان ساخته شده است.
مسجد شاه تهماسب(صاحب الامر)
بنای مسجد شاه تهماسب صفوی معروف به مسجد
صاحب الامر در شرق میدان صاحب آباد در قلب شهر تبریز در کنار مهران رود
قرار دارد. این بنای تاریخی یک گنبد و دو مناره بلند دارد و در ابتدا مسجد
ویژه شاه تهماسب اول صفوی بود که در سال 1045 ه.ق به وسیله سپاهیان سلطان
مراد چهارم- امپراطور عثمانی- تخریب شد.
کاتب چلبی در کتاب جهان نما
ضمن بحث از تبریز می نویسد (در قسمت شرقی میدان صاحب آباد متصل به جامع
سلطان حسن، مسجد مزین دیگری وجود داشت که چون بنایش از شاه تهماسب بود
عساکر عثمانی جابه جا خرابش کردند.)
از زمان شاه تهماسب تنها دو طاق مرمری نقش دار در مدخل های دهلیز و اندرون بقعه باقی مانده است. حجاری های زیبایی از نقوش گل و بوته، اسلیمی و ختایی از جمله تزئینات معماری این بنا ست. سنگ نبشته مرمرینی هم در کنار یکی از طاق های آن نصب شده است. در بالای طاق دیگر سوره «الجن» به خط علاء الدین خوشنویس معروف زمان شاه تهماسب صفوی آمده است. این مسجد پس از عقب نشینی عثمانیان در زمان شاه سلطان حسین صفوی توسط وزیر آذربایجان- میرزا محمد ابراهیم- بازسازی شد.
مسجد عینالی
این مسجد که از سنگ خوشرنگ و زیبایی ساخته شده است، در جوار امامزاده ای بر فراز کوه عینالی تبریز قرار دارد و زایرین و کوهنوردان به آنجا مراجعه می کنند.
مقبره الشعراء
یکی از جذابترین و مهمترین اماکن تاریخی شهر تبریز مقبره الشعراء محله سرخاب است. این مقبره یا به عبارت دیگر گورستان، شعراء ، علما و فقها و عرفای بسیاری دفن شده اند. مقبره الشعراء تا پیش از هجوم و غلبه عثمانی ها در پایان سده دهم هجری هنوز آباد و معروف بود ولی در دوران اشغال چند ساله ترکان به صورت ویرانه ای درآمد.
در حال حاضر بنای زیبایی بر روی مقبره الشعراء وجود دارد که در صورت توجه بیش از پیش و تکمیل آن، این مرکز می تواند نقش مهمی در جذب جهانگردان و گردشگران داشته باشد. از مشهورترین چهره های معاصر که در این مقبره به خاک سپرده شده است محمدحسین شهریار شاعر نامدار معاصر ایران است.
بقه سید حمزه
بقعه سید حمزه در جنوب شرقی تقاطع خیابان ثقه الاسلام و بازارچه سید حمزه شهر تبریز واقع شده است. آیینه بندی طاق بالای صندوق قبر و آیینه بندی طرفین شمالی و جنوبی آن که در کمر] دیوار به کتیبه ای زیبا ختم می شود، از زیبایی های درخور تحسین این بنای تاریخی است. تاریخ بنای نخستین بقعه 714 هجری قمری است(سال درگذشت صاحب مقبره).
مقبره شیخ محمد سیاهپوش
این بنا در یکی از کوچه های فرعی خیابان منجم تبریز در محله ای به نام ویجویه قرار دارد. ویژگی خاص این بنا به دلیل طرح و گچبری و مقرنس کاری طاق آن است که یک از شاهکارهای این هنر اصیل ایرانی به شمار می رود.
در مورد شیخ محمد سیاهپوش روایت است که وی از مریدان خاندان صفوی ، در اواسط قرن دهم هجری بوده است.
مقبره عون و زید
این مقبره در کوه سرخاب واقع در شمال تبریز قرار گرفته که به آن عینالی می گویند. سبک بنا، شیوه ایلخانی دارد و در قرن نهم و دهم هجری آباد بوده و در زمان تسلط قشون عثمانی ویران شد، اما در زمان شاه عباس صفوی تجدید بنا شد و در آن زیارتگاهی ساخته شد که در سال 1193 هجری در اثر زلزله ویران شد و قسمتی از آن فرو ریخت و مجدداً به وسیله امیر لشگر، قهرمان میرزا پیشکار آذربایجان آباد شد. در سال 1342 هجری نیز به وسیله امیر لشگر اسماعیل خان والی آذربایجان و فرمانده قشون شمال غرب ایران، تعمیرات اساسی در این بنا به عمل آمد که سنگ نبشته دیوار ایوان بقعه نیز به آن اشاره شده است.
بقعه سید ابراهیم
بقعه سید ابراهیم در محله شتربان(دَوه چی) تبریز واقع شده است. طبق نوشته های مورخین این بقعه محل دفن شیخ ابراهیم است که از طرف شیخ حسن آق قویونلو به حکمرانی آذربایجان منصوب شده بود و در سال 870 هجری قمری در گذشته است.
امامزاده دال و زال
این امامزاده در محله میارمیار تبریز قرار دارد و شامل دو قبر کوچک با پوششی از کاشی سبز رنگ معمولی و ساده است که در کنار هم قرار گرفته اند و اهالی آنها را زیارت می کنند.
مدرسه طالبیه
این مدرسه در بازار مسجد جامع تبریز واقع شده و مدخل آن دالانی است که سطحش قریب 5/1 متر از کف بازار پائین تر است و از چهار طرف به بناهای قدیم متصل است. این مدرسه در تاریخ 1087 هجری قمری به وسیله حاج طالب خان پسر حاج اسحق تبریزی ساخته شده است. حوضچه سنگی یک پارچه ای که به شکل جام زیبایی از سنگ، تراشیده شده است نیز اثری هنری برجای مانده از اعصار گذشته که به این مسجد زیبایی دوچندان داده است.
مدرسه اکبریه
این بنا داخل شهر تبریز واقع شده و از آثار دوره قاجاریه سات و حجره هایی متعدد برای سکونت طلاب دینی دارد.
بازار تبریز
مجموعه بازار تبریز یکی از بازارهای بزرگ تاریخی و زیبای ایران و خاورمیانه است. عواملی مانند سبک معماری بازار، آرایش مغازه ها، کثرت تیمچه ها، کاروانسراها، دالانها، راسته ها و همچنین انواع مشاغل و حرفه ها و وجود تعداد بسیاری مدرسه و مسجد که عمدتاً از سابقه تاریخی برخوردارند، موجب شده تا مورد توجه بسیاری از گردشگران و مسافرین قرار بگیرد.
- بازار امیر
از زیباترین و مهمترین بازارهای تبریزسف بازار، کاروانسرا و تیمچه امیر است که در حال حاضر از مراکز عمده تجارت فرش، طلا و جواهر و منسوجات محسوب می شود. بانی بازار و کاروانسرای امیر، میرزا محمد خان امیر نظام زنگنه است. تاریخ بنای بازار و کاروانسرای امیر به سال 1255 هجری قمری برمی گردد.
- تیمچه مظفریه
معروفترین بخش بازار تبریز تیمچه مظفریه است که در زمان ولیعهدی مظفرالدین میرزای قاجار به سال 1305 هجری قمری ساخته شده است و بانی آن حاج شیخ محمد جعفر قزوینی از بازرگانان تبریز بوده است. در حال حاضر تیمچه مظفریه یکی از مراکز عمده تجارت و صدور فرش آذربایجان و ایران است و شهرتی جهانی دارد.
- راسته بازار
شاید بزرگ ترین و کاملترین بازار تبریز از نظر تنوع اصناف و اجناس، راسته بازار باشد. وجود سراها و تیمچه های مختلف در این بازار موجب شده تا مورد توجه اهالی تبریز و گردشگران قرار گیرد.
- بازار شیشه گرخانه
از مهمترین و شلوغترین و ثروتمندترین بازارهای تبریز بازار شیشه گرخانه است که بین خیابان تربیت و خیابان شهدا قرار گرفته است.
كاخ شهرداری
كاخ و تالار شهرداری تبریز در سال 1312 شمسی در گورستان متروك و مخروبة كوی نوبر با نظارت مهندسان آلمانی ساخته شد. این ساختمان دارای یك برج ساعت چهار جانبی است كه هر پانزده دقیقه یك بار، گذشت زمان را اعلام میكند.
عمارت ائل گؤلی
شاه گؤلی (استخر شاه) سابق و ائل گؤلی (استخر مردم) فعلی از گردشگاههای زیبا و دلکش تبریز و ایران است که در هفت کیلومتری جنوب شرقی تبریز، بر دامنه تپه ای واقع شده است. ائل گولی، استخری بزرگ است با مساحت 54675 متر مربع. در جنوب آن تپه ای است که آن را از بالا تا پائین و همسطح استخر پله بندی کرده اند و نهر آبی در آنها جاری است. خیابانی از جنوب به عمارت باشکوه وسط استخر می رسد. پیرامون استخر درختانی کهنسال سر به هم آورده اند که انعکاس آنها در آب، زیبایی محوطه را دو چندان می کند.
از تاریخچه بنای این عمارت اطلاعات مستندی در دست نیست. این بنا در سال 1346 به علت رطوبت زیاد و فرسودگی، تخریب شد به جای آن در سال 1349 بنای زیبای دو طبقه ای با همان طرح قبلی ساخته شد.
بقایای عمارت ربع رشیدی
خرابههای ربع رشیدی باقیماندة ساختمانهای عظیمی است كه در زمان ایلخانیان به همت رشید الدین فضل الله وزیر نامـی ایـران در محلة ولیانكوی باغمشة تبریز ساخته شد. این مكان به اصطلاح امروزی یك شهر علمی و دانشگاهی بود.
خانه مشروطیت
این خانه محل اجتماع سران مشروطیت در تبریز بود و تاریخ ساختمان آن 1247 شمسی مطابق با 1288 هجری قمری است. بانی این خانه حاج مهدی كوزه كنانی از فعالین نهضت مشروطیت بود. به علت ارزش های فرهنگی و تاریخی كه این خانه دارد ، به ویژه پیوند آن با نهضت مشروطیت ، در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
موزه آذربایجان
ایجاد موزه آذربایجان در تبریز به سالهای 1306 و 1307 بر می گردد که در این سال نمایشگاهی از سکه های مکشوفه از تبریز در سالن سابق ساختمان کتابخانه تربیت بر پا شد. اساس موزه آذربایجان در سال 1336 با نمایش 202 قطعه از آثار فرهنگی ارسالی از موزه ایران باستان (موزه ملی) در تالار فوقانی کتابخانه ملی سابق تبریز آغاز شد و اندیشه تاسیس موزه آذربایجان در محل فعلی در اردیبهشت ماه سال 1337 جامه عمل پوشید.
موزه سنجش
این موزه در فضای دل انگیز خانه تاریخی سلماسی تبریز، بنا شده در دوره قاجار و ثبت شده در آثار ملی کشور (به شماره 1862) تاسیس شده است. ساختمان در سه ضلع حیاط (عرصه 650 متر مربع) در دو طبقه با زیربنای 875 مترمربع بنا گردیده است.
طبقه زیر زمین ضلع شمالی که توسط پله ای به هشتی ورودی نیز متصل است حوضخانه نامیده می شود و دیگر قسمتهای زیر زمین شامل مطبخ، انبار ارزاق و آب انبار میباشد. طبقه همکف دارای طنبی های اصلی و جانبی در اضلاع شمالی شرقی و غربی با پنجره های اروسی است. بنا دارای تذهیب در کمره اتاقها، شومینه ها و گچبری در سقف طنبی های شمالی و شرقی است.
عمارتامیر نظام
این عمارت در دو طبقه و با زیربنای 1500 متر مربع ساخته شده است. ساختمان مشتمل بر دو حیاط اندرونی و بیرونی است که باغچه ها و حوض ها زیبائی آنرا دوچندان می کند. 16 ستون با سرستون های زیبا ایوان سراسری را نگه داشته اند. در طبقه بالا پنجره های مشبک اروسی با شیشه های رنگی، گچبری های نمای شمالی و جنوبی، همچنین آینه کاری ها و گچبری های تالارهای داخلی و طنبی ها به زیبائی مجموعه می افزایند. در زیرزمین حوضخانه ای وسیع وجود دارد که یکی از زیباترین قسمتهای بنا است. ستون های استوار حوضخانه و آجرکاری سقف آن بسیار چشمگیر است.
- تالارهای موزه
تالارهای طبقه اول ) تالار سکّه ، تالار بافته ، تالار چینی ، تالار آبگینه ، تالار موسیقی، تالار خاتم و تالار فلزات
تالارهای طبقه دوم ) تالار سنگ ، تالار اسلحه ، تالار رجال و فرامین ، تالار معماری و شهرسازی
امیرنظام گروسی یکی از رجال برجسته ایران در دوره قاجار بود که همواره مناصب مهم حکومتی داشته است. در زمانی که سفیر ایران در فرانسه بود، دستگاه ضرب سکّه را به ایران آورد. در زمان ناصرالدین شاه پیشکار آذربایجان شد، در جریان نهضت تنباکو نقش مثبتی را ایفا نمود؛ در سالهای پایانی عمر به ماهان کرمان تبعید شد و در همانجا درگذشت.
موزه زنده سفال تبریز
در این موزه سفالینه های یافت شده از گذشتگان و نیاکان به نمایش گذاشته شده است که که پیغام نیاکان ما را در عرصه سفالگری به گوش، چشم، و مهمتر از همه به روح ما میرساند.
موزه عصر آهن
محوطه باستانی مسجد کبود واقع در شمال شرق بنای مسجد کبود تبریز است. طول (شرقی- غربی) این محوطه 276 متر و عرض (شمالی- جنوبی) آن بطور متوسط 102 متر و مساحت آن 28290 مترمربع (حدود 3 هکتار) می باشد. این محوطه طی خاکبرداری های سال 1376 بوسیله شرکتهای طرف قرارداد شهرداری تبریز شکل گرفته و طی همان سال با شناسائی آثار گورستان هزاره اول ق.م و پس از بازدیدها، گمانه زنی ها و کاوش به عنوان یک محوطه باستانی دارای آثار بویژه دوره آهن با شاخص اسکلتهایی مدفون همراه با سفالهای خاکستری و در مواردی نخودی و قرمز و اشیای فلزی شناخته شده است. بنابر نتایج کاوش، آثاری متعلق به گورستان عصر آهن و آثار پراکنده کف های استقراری احتمالا فصلی و چندین متر لایه های بالایی روی آثار عصر آهن، رسوبات طبیعی و آثار مضطرب دوره اسلامی مشاهده گردید. با توجه به موقعیت استراتژیک محوطه مسجد کبود و واقع شدن آن در میان شهر، همجواری آن با مسجد کبود و نزدیکی به موزه آذربایجان، احداث موزه باز و حفظ آثار در جای خود، امری الزامی می نمود. لذا انجام عملیات ساماندهی و تجهیز محوطه به منظور آماده سازی برای بازدید عموم از تاریخ 17/12/1385 از سوی سازمان میراث فرهنگی تبریز اقدام گردید.
خانه استاد شهریار
استاد شهریار فرزند آقاسید اسماعیل موسوی معروف به حاج میرآقا خشکنابی در سال 1325ه.ق (شهریور 1286 شمسی) در بازارچه میرزا نصرالله تبریز چشم به جهان گشود. در سال 1328 که تبریز آبستن حوادث خونین وقایع مشروطیت بود پدرش او را به روستای قیش قورشاق و خشکناب منتقل نمود. دوران کودکی شاعر در آغوش طبیعت و روستا سپری شد. منظومه حیدربابا مولود آن خاطرات است. در سال 1331 ه.ق شهریار به تبریز بازگشت و نزد پدر شروع به فراگیری مقدمات ادبیات عرب نمود. وی در سال 1322 ه.ق جهت تحصیل به شیوه نوین آموزشی اصول جدید به مدرسه متحده وارد شد و در این مدرسه به آموختن زبان فرانسه و علوم دینی و فراگیری خوشنویسی پرداخت.
کتابت قرآن مجید ثمره همین تجربه خوشنویسی است. در سیزده سالگی اشعار شهریار با تخلص بهجت در مجله ادب به چاپ رسید. او در بهمن 1299 شمسی برای اولین بار به تهران سفر کرد و در سال 1300 با کمک لقمان الملک جراح در مدرسه دارالفنون به تحصیل پرداخت. شهریار در تهران تخلص بهجت را نپسندید و تخلص شهریار را پس از دو رکعت نماز و تفال از حافظ برگرفت.
شهریار از بدو ورود به تهران با استاد ابوالحسن صبا آشنا شد و نواختن سه تار و مشق ردیف های سازهای موسیقی ایرانی را از او فرا گرفت. او همزمان با تحصیل در دارالفنون به ادامه تحصیلات علوم دینی پرداخت و در سال 1303 شمسی وارد مدرسه طب شد. از این پس زندگی شورانگیز و پرفراز و نشیب او آغاز شد. با فوت پدر و بازگشت مجدد وی به تهران در سال 1314 آوازه شهرت او از مرزها فراتر رفت. شهریار شعر فارسی و آذری را با مهارت تمام می سرایید. در سال های 1330 یا 1329 اثر جاودانه خود حیدربابایه سلام را خلق و برای همیشه به یادگار گذاشت. در مرداد 1332 با یکی از منسوبین خود ازدواج کرد. حاصل این ازدواج سه فرزند است.
استاد شهریار پس از یک دوره بیماری در 27 شهریور 1367 دار فانی را وداع گفت و در مقبره الشعرای تبریز به خاک سپرده شد. بزرگ ترین اثر استاد شهریار کلیات ارزشمند دیوان اشعار وی به زبان پارسی و بخشی از آن به زبان آذری است که معروف ترین آن ها کتاب «حیدربابایه سلام» است.
در این موزه علاوه بر آثار چاپ شده استاد، دفاتر و اوراق بسیاری از آثار و اشعار ایشان به خط خود استاد و قرآنی که با خط نسخ نگاشته اند و برخی لوازم تحریر و وسایل شخصی و آلبوم های عکس محتوی تصاویر یادگاری این شاعر اندیشمند و فرزانه به معرض نمایش گذاشته شده است.
موزه محیط زیست
در این موزه پیکره های تاکسیدرمی جانوران و
حیوانات گوناگون مربوط به مناطق مختلف کشور به ویژه منطقه آذربایجان جمع
آوری و به صورت علمی ضدعفونی و آرایش شده و در ویترین های مخصوص به نمایش
گذاشته شده اند. همچنین این موزه پیکره های کامل انواع پرندگان، چرندگان،
خزندگان، حشرات و سایر جانوران اهلی و وحشی که برخی از آنها از انواع نادر
حیات وحش می باشند را در معرض تماشای علاقمندان قرار میدهد و با کمک نقاشی و
دکوراسیون، محیط زندگی و نحوه زندگی آن ها را برای بازدید کنندگان ترسیم
می نماید.
کلیسای مریم مقدس
این کلیسا در تقاطع خیابانهای شریعتی شمالی و جمهوری اسلامی تبریز واقع شده است. ساختمان کلیسا بنایی سنگی است که دارای حیاطی مشجر و وسیع است. ساختمان آن در 1782 میلادی آغاز شد و در سال 1785 پایان یافت. بنای این کلیسا به شیوه معماری ارمنی و به شکل صلیب ساخته شده است.کلیسای مریم مقدس بزرگترین و قدیمی ترین کلیسای تبریز است.
کلیسای سرکیس مقدس
سرکیس مقدس نام کلیسایی است که در سال 1821 میلادی به وسیله شخصی به نام پطروسیان در محله بارون آواک تبریز ساخته شد و در سال 1845 تجدید بنا شده است.سبک معماری این بنا ارمنی است و به شکل صلیب ساخته شده است.
کلیسای شوقات(شوغات)
این کلیسا در گورستان ارامنه در محله مارالان تبریز واقع شده است. طرح آن صلیبی و محرابش حدوده 80 سانتی متر از کف تالار بلندتر است. بنای این کلیسا قدیمی نیست و در سال 1975 میلادی ساخته شده است.
کلیسای موجومبار
این کلیسا در روستای ارمنی کندی موجومبار در 40 کیلومتری شمال تبریز در دهستان رودقات قرار دارد و قدمت آن به قرن نهم میلادی می رسد.
بندر آق گنبد
این بندر در جزیره شاهی (اسلامی) در بخش ایلخچی شهرستان اسکو واقع شده و یكی از بنادر مهم دریاچه ارومیه در امور بازرگانی و اقتصادی است. بندر آق گنبد ارتباط اهالی هفت روستای آق گنبد، سرای، قبچاق، تیمورلو، گمیچی، بوراچارلو، بهرام آباد (خورالو) را با شهر ارومیه برقرار می كند.
بندر رحمانلو
بندر و روستای رحمانلو از دهستان دیزجرود غربی بخش مرکزی شهرستان عجب شیر، در ساحل شرقی دریاچه ارومیه واقع شده است. این بندر یكی از بنادر مهم دریاچه ارومیه در آذربایجان شرقی است.
در سمت شمالی بندر رحمانلو اسكله ای برای پهلو گرفتن كشتی های باری و مسافری، و در بخش جنوبی محلی برای مسافرینی كه به منظور استفاده از آب و لجن دریاچه كه برای درمان برخی از بیماری ها مفید است به این بندر می آیند، بنا شده است.
علاوه بر بنادر فوق، بندرهای دانالو، قبادلو، زینت لو نیز در ساحل شرقی دریاچه ارومیه و در حدود 25 كیلومتری عجب شیر واقع شده اند كه از نظر اهمیت در مرتبه بعد از بندر رحمانلو قرار دارند. در تابستان بسیاری از مردم برای استفاده از آب و لجن دریاچه به این بنادر روی می آورند.
تالاب آلماگلی
این تالاب در ارتفاع 2400 متری، درجنوب شرقی ارتفاعات سهند قرار دارد و 20 هكتار مساحت دارد. تالاب پوشیده از نیزار و گیاهان آبزی است كه از نظر لانه گزینی پرندگانی نظیر سرسبز و چنگر شرایطی مناسب دارد و به همین دلیل دارای ارزش تفرجگاهی است.
تالاب قبادلو
این تالاب در 22 كیلومتری شمال غربی عجب شیر، بالاتر از بندر رحمانلو قرار دارد و بخشی از پرندگان تالاب های حاشیه ای دریاچه ارومیه را به خود جذب می كند
دریاچه قوری گول
دریاچه گوری گول در فاصله 45 كیلومتری تبریز در مسیر جاده تهران- تبریز قرار دارد. این دریاچه مثلث شكل با وسعت 240 هكتار با پستی و بلندیهایی نه چندان مهم احاطه شده است. این دریاچه برای انواعی از پرندگان آبزی، زیستگاه مناسبی به شمار می رود و به علت نزدیكی به كانون های شهری حایز شرایط مطلوب تفرجگاهی است. شماری از مردم، روزهای تعطیل و اوقات فراغت خود را در فضای سبز كناره های این دریاچه سپری می كنند. قوری گول به دلیل ویژگی های محیطی و زیستگاهی حیات وحش، به عنوان تالاب بین المللی به ثبت رسیده است
سد خاكی مینق
این سد در 95 كیلومتری شمال شرقی تبریز و در ارتفاع 1600 متری قرار دارد و محیط زیست انواع مرغابی است.
سهند
توده آتشفشانی سهند در 50 كیلومتری جنوب شهرستان تبریز قرار دارد، حد شرقی آن از شهرستان هشترود و سراسكند و قره چمن میگذرد و تا حدود قافلانكوه پیش رفته است.
سهند یكی از بلندترین كوه های آذربایجان و
مهمترین كوه آتشفشانی خاموش ایران است كه ارتفاع قابل ملاحظه آن مولود
تراكم توف ها و خاكسترهای مواد آتشفشانی است كه در زمان های دور از دل كوه
بیرون ریخته است.
بلندترین قله سهند به نام جام داغی است به ارتفاع
3750 متر. این كوه تعداد زیادی قله های آذرین دارد كه بلندی 17 قله آن از
3000 متر تجاوز می كند. از شهرستان تبریز حداقل هشت قله كوهستان سهند به
وضوح دیده می شود، ارتفاع آن ها از 3200 متر بیشتر است. (نظیر سلطان داغی
در غرب و كریم داغی در شرق) این ارتفاعات قابل ملاحظه و بلند، رطوبت هوای
مناطق مجاور را به سوی خود جذب می كند به نحوی كه تا اوایل تیرماه از برف
پوشیده شده است و گاهی در دامنه ها و جبهه های شمالی آن، برف از سالی به
سال دیگر نیز باقی میماند.
سهند را به دلیل انبوهی گیاه و چمن و گل و مرتع، عروس كوهستانهای ایران می گویند زیرا سطح تمام منطقه كوهستان پوشیده از گیاه، چمن، گل و مرتع است. سهند در بهار گلزاری بی بدیل است.
دره های كوهستان سهند
در دامنه های كوهستان سهند، زیباترین دره های آبرفتی همراه با روستاها، باغ ها و كشتزارها، جلوه هایی شگفت پدید آورده است. از مهمترین دره های سهند می توان به دره بایندر، شاه یوردی، قیرخ بولاغ و ممد دره سی اشاره كرد كه به ترتیب در دامنه های غربی، شرقی، جنوبی و شمالی سهند واقع شده است. تمامی این دره ها مرتعی اند و محل سكونت هفت طایفه بزرگ از عشایر سهند هستند و مردم اغلب از زیبایی های خاص و بی بدیل این دره ها و گردشگاههای تابستانه بهره مند می شوند.
دره لیقوان
روستای ییلاقی و كوهستانی لیقوان در جنوب شرقی تبریز و در دامنه كوهستان سهند قرار دارد. این روستا از قسمت شرقی همجوار دره بسیار باصفایی است كه رودخانه لیقوان از آن می گذرد و روستاهای حاشیه خود را مشروب می كنند.
كشتزارهای سرسبز و باغ های میوه هر ساله به خصوص در تابستان هزاران نفر از عاشقان طبیعت را به این دره مصفا جذب می كند. دره لیقوان بین تمامی دره های استان تنها جایی است كه امكان ارائه خدمات و پذیرایی از مسافران را دارد.
دره سعید آباد
یكی از دره هایی كه تابستان ها مورد بهره برداری وسیع قرار می گیرد دره سعید آباد است كه در 2 كیلومتری جاده ترانزیتی تبریز- تهران قرار دارد. این دره معبر رودخانه سیدآوا چای است. پوشش گیاهی آن را كشتزارها و باغات میوه تشكیل میدهد و همین عناصر زیبای طبیعت در پیوند با رودخانه سیدآواچای فضای بسیار مناسبی برای گذران اوقات فراغت مردم فراهم كرده است.
روستا و چشمه آب معدنی كندوان
كندوان روستایی تاریخی و كم نظیر است كه در فاصله 22 كیلومتری جنوب اسكو در میان دره ای باصفا و كنار رودخانه پرآبی به همین نام واقع شده است. فاصله روستای كندوان تا تبریز 62 كیلومتر است. این روستا بدلیل معماری منحصر به فرد ساختمانها و چشمه آب معدنی مهمی، به همین نام، بسیار مشهور است.
چشمه آب معدنی كندوان بعد از خروج از زمین در منبعی جمع می شود و مورد استفاده قرار می گیرد. آب چشمه خواركی است و در درمان بیماری های كلیوی نقش بسزایی دارد. به همین منظور بیماران كلیوی از دور و نزدیك برای درمان و استفاده از آب چشمه، یا به خود روستا مراجعه می كنند و یا آب چشمه را از فروشندگان آن در شهر تبریز می خرند.
چشمه تاپ تاپان
این چشمه به فاصله 5 كیلومتری آذرشهر در جاده تبریز به مراغه واقع شده است. آب در حوضی طبیعی جمع می شود و مورد استفاده قرار می گیرد. آب این چشمه از دسته آب های معدنی بیكربناته كلسیك و منیزین گازدار و آهن دار سرد است كه خواص درمانی آن برای ازدیاد گلبولهای قرمز و تنظیم میزان هموگلوبین خون، سهولت كار دستگاه گوارش و كمك به تغذیه و رشد ارزیابی شده است.
دشت تبریز
دشت تبریز حدود 3000 كیلومترمربع وسعت دارد و مهمترین رودخانه آن آجی چای است. این دشت به رغم فقدان تاسیسات و خدمات جهانگردی به هنگام تعطیلات و تابستان مورد استفاده گروه كثیری از اهالی اطراف، به ویژه شهر تبریز قرار می گیرد. دسترسی به دشت از طریق راه های بین روستایی مسیر است. حاشیه های رودخانه آجی چای، كشتزارها و باغ ها، اطراقگاه های سیاحتی مردم هستند. چشم اندازهای طبیعی و زیبای باغ های متعدد و دسترسی راحت و مناسب به آن ها از جاذبه های مشخص دشت تبریز است
دشت آذرشهر
دشت آذرشهر با 4160 كیلومترمربع وسعت در شرق دریاچه ارومیه و جنوب دشت تبریز قرار دارد. این دشت جزو حوضه آبریز آجی چای به شمار می رود.
نزدیكی دشت آذرشهر به ساحل غربی دریاچه ارومیه، آب و هوای معتدل و ملایم در تابستان، روستاهای آباد و حاصلخیز، كشتزارها و باغات مختلف از جاذبه های سیاحتی آن جا است كه در صورت ایجاد امكانات و خدمات لازم، این دشت از كانون های تفرجگاهی استان خواهد شد.
موروداغ
كوه موروداغ در 36 كیلومتری غرب تبریز در جهت شرقی- غربی از ارتفاعات شمالی صوفیان به سمت تبریز كشیده شده است. این رشته كوه در گردنه پایان از شمال تبریز می گذرد و به گردنه شبلی منتهی می شود. بلندترین نقطه موروداغ 2210 متر ارتفاع دارد و معروف ترین قله های آن چله خانه، پیرموسی و خواجه مرجان است.
سلطان داغی
این كوه در شمال غربی كوهستان سهند، نزدیك شهر اسكو قراردارد، با ارتفاعی حدود 3410 متر، سومین قله سهند محسوب می شود. در قله آن زیارتگاهی به نام سلطان حسام الدین وجود دارد.
در كوه سلطان داغی آثار یخچالی متعددی وجود داشته، لیكن به علت فعالیتهای آتشفشانی سهند بسیاری از آثار یخچالی پوشیده از مواد گلدازه ای شده یا در اثر آبهای جاری از بین رفته است
غار قدمگاه
در نزدیکی روستای قدمگاه (بادامیار) واقع در جنوب شهرستان آذرشهر قرار داشته و احتمالا متعلق به دوره پیش از اسلام است. مقطع فضای غار زیرزمینی دایره شکل است و قطری برابر 15 متر دارد.
دالانی به طول 9 متر و عرض و ارتفاع 5/1 و 5/2 متر است که به دهلیز وسیعتری به طول 5/4 متر و عرض20/3 متر و ارتفاع 5/2 تا 4 متر می پیوندد. سپس این دهلیز به فضای گنبدی شکل غار باز می شود. این فضا از کف تا پنجره نورگیر و سقف 12 متر ارتفاع دارد.
غار اسكندر
غار اسكندر به فاصله 30 كیلومتری تبریز در روستای سعید آباد واقع شده و دسترسی به آن از طریق جاده ترانزیتی تبریز- تهران میسر است. عرض دهانه این غار حدود 5 متر و دیواره های داخل آن دارای استلاكتیت های جالب توجهی است
غار آغ بولاق
این غار در قسمت جنوبی روستای قره چمن از توابع شهرستان بستان آباد واقع شده و از نوع غارهای استلاكتیت است. عرض دهانه غار حدود 2 متر است و دسترسی به آن از روستای قره چمن امكان پذیر است. غار زیبای آغ بولاق مورد توجه و بازدید كوهنوردان علاقه مند است.
قلعه ضحاک عجب شیر(داش قلعه)
در 28 کیلومتری شرق عجب شیر در ساحل شرقی دریاچه ارومیه و 95 کیلومتری جنوب تبریز، قلعه ضحاک عجب شیر واقع شده است. در ارتفاعات سهند غربی، کوه سنگی مجزایی در دره سر برآورده که به داش قلعه ضحاک معروف است. در پای این کوه قبرستانی است که در آن مجسمه سنگی قوچی قرار دارد. در کنار قبرستان دهی است به نام ینگجه و در شمال قلعه روستای بازار (بالاس) قرار دارد.
قلعه آق گنبد
قلعه تاریخی آق گنبد در جزیره اسلامی( شاهی سابق) واقع شده است. این قلعه بر فراز کوهی در این جزیره قرار دارد، قبر هلاکو و دیگر سرداران مغول در این قلعه است.
گورستان پنبه شلوار
پنبه شلوار روستایی است در 6 کیلومتری جنوب شرقی تبریز و 2 کیلومتری جنوب استخر ائل گولی .در این روستا گورستانی باستانی و وسیع با سنگ قبرهای بزرگ و میلهای عظیم و پابرجا وجود دارد. معمولاً در پای هر میل اسم و تاریخ فوت صاحب قبر به طور برجسته به خط کوفی یا ثلث حک شده است. نوشته سنگ قبرها نیز همین شیوه را دارد. از مندرجات کتیبه قبرها معلوم می شود که عده ای از مشایخ و عرفا و امرای قرنهای 7 الی 9 هجری تبریز در این گورستان به خاک سپرده شده اند که می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
باباخواجه از مشایخ شادآباد، سعدالدین شاد آبادی از علمای دین، شیخ محمد، سلطان اویس دومین پادشاه سلسله ایلکانی و ...
گورستان کججان
روستای کججان از توابع سردرود اسکو است و گورستانی تاریخی دارد. این گورستان بر دامنه و کمره تپه ای در شرق رودخانه کججان واقع شده است و مجموعه ای از نمونه های عالی خط، طراحی و مجسمه سازی و حجاری است. در این گورستان مقابر خواجه محمد کججانی، خواجه احمد شاه، خواجه علی، قضی عمر خراسانی، خواجه عوض، امیر غیاث الدین محمد و دهها تن دیگر از رجال علم و سیاست و عرفان قرار دارد.
گورستان اسفنجان
اسفنجان نام روستایی است از توابع اسکو که بر دامنه تپه های شمالی آن، گورستان بسیار قدیمی وجود دارد. بر روی اغلب قبرهای این گورستان سنگ نبشته هایی بزرگ به طور عمودی یا افقی نصب شده است. بلندترین سنگ قبر مربوط به قبری است که در جنوب غربی گورستان نصب شده و متعلق به محمد جلال الدین نامی است.
گورستان خسروشاه
این گورستان کهن در خسروشاه که 6 کیلومتر با اسکو فاصله دارد، واقع شده است. در این گورستان عده زیادی از اهل علم و عرفان به خاک سپرده شده است. بین قبرهای کهنه و قدیمی، قبر ابوعلی حمزه ابن عبدالعزیز ، نظام الدین عبدالحمید و محمد شفیع به چشم می خورد.
گورستان ورنق
روستای ورنق از توابع سردرود اسکو است و گورستان آن قدمت تاریخی در خور توجهی دارد. سالخوردگان روستا این محل را گورستان مشایخ می نامند.
گورستان خلیجان
گورستان قدیمی روستای خلیجان سردرود پشت بقعه ابودجانه است. سنگ قبرهای حجاری شده متعددی در آن وجود دارد که متعلق به قرنهای 8 الی 10 هجری قمری است .
گورستان بادامیار(قدمگاه)
در شمال قریه قدمگاه آذرشهر، گورستانی به چشم میخورد که دارای سنگ نبشته ها، حجاری ها و مجسمه های متنوعی است. سنگ نبشته ها و لوح قبرها به دو خط کوفی و ثلث نوشته شده اند. بهترین نمونه این سنگ نبشته ها قبر خواجه علی و پیرچوپان است.
گورستان پیرحیران
این گورستان به نام خواجه یوسف دهخوارقانی ملقب به پیر حیران یا باباحیران که از عرفای بزرگ زمان خود بوده معروف است و در میان باغهای آذرشهر قرار دارد.
گورستان آخماقیه
روستای آخماقیه در 13 کیلومتری شمال شرقی اسکو قرار دارد. آخماقیه گورستان کهن بزرگی دارد که صدها سنگ قبر حجاری شده بزرگ و کوچک و چند مجمسه قوچ در آن به چشم می خورد. بزرگترین این سنگ متعلق به قبر خواجه امین الدین صدقه است.
روستای تورامین
تورامین روستای متروکی است که بین ایلخچی و ممقان از توابع آذرشهر واقع شده است. از دیدنی های این روستای متروک غاری است که دهانه یا مدخل طبیعی دارد و در کمرکش کوهی نسبتاً بلند، و بالاتر از یک استخر قرار گرفته است.
روستای سیس
این روستا در 14 کیلومتری شبستر، در سر راه صوفیان واقع شده است و دارای آثار تاریخی متعددی است به شرح ذیل:
- قیزیل داش
قیزیل داش یا سنگ سرخ که در کمره یکی از تپه های غربی سیس قرار دارد، سنگ قبری آهکی به شکل صندوق است که رنگ صورتی مایل به سرخ می باشد که بر روی آن تزئینات و حروف کوفی به طور برجسته نقر شده است.
- مزار پیر رجب
این بنا در تپه ای بالاتر از قیزیل داش قرار دارد. قبر درون اطاقکی است که محل زیارت اهالی منطقه می باشد.
- مزار شیخ اسماعیل
مزار شیخ اسماعیل از عرفای بزرگ قرون 7-8 هجری قمری در مدخل روستای سیس واقع شده است. نزدیک مزار شیخ، مجسمه قوچ سنگی بزرگی وجود دارد که مورد توجه اهالی روستا است و مقدس شمرده می شود.
- مسجد محمد حنیفه
این مسجد در مرکز روستا واقع شده و مسجد جامع قریه به شمار میآید. شیوه معماری بنا نشانگر تجدید عمارت آن مثل سایر مساجد بزرگ این منطقه در دوران صفویه است.
- مقبره باله حسن
این مقبره در کنار مسجد روستا قرار دارد که سقف و قسمتی از دیوارهای آن فرو ریخته است. درون مقبره دو قطعه سنگ سیاه و شکسته بر روی قبر منسوب به باله حسن ( یکی از مریدان شیخ شهاب الدین اهری) نهاده شده است، که دارای نوشته های مذهبی و اوراد است.
تپه مصلی
در ساحل شمالی رودخانه آذر شهری تپه بلندی قرار دارد که به دووا داغی یا مصلی داغی معروف است. سطح تپه وسیع و هموار است و از الواح و سنگ نبشته های قبور پوشیده شده است که غالباً مربوط به قرنهای 7 و 8 هجری می باشند.
گردشگری آذربایجان - روستای کندوان
من بیر اینسانام